Có những lỗi lầm còn theo chúng ta rất lâu sau khi mọi sự thật đã rõ ràng. Bạn đã nói một điều sai, bỏ lỡ điều quan trọng, đưa ra một lựa chọn làm tổn thương ai đó, hoặc đơn giản là đã làm bản thân thất vọng. Nỗi áy náy cứ quay vòng mãi, và thật khó phân biệt đâu là phần có ích, đâu chỉ là gánh nặng.
Thư tha thứ cho bản thân là một cách giản dị để đặt gánh nặng ấy xuống trên giấy. Bài viết này gợi ý một phiên bản có một điểm khác: bạn gửi thư đến bản thân trong tương lai, để người đọc có được một khoảng cách nhất định.
Bài tập quen thuộc
Viết thư để tha thứ cho chính mình là một bài tập quen thuộc, và thường đi theo một khuôn khổ đại khái. Không cần lời lẽ cầu kỳ. Nó gần với cách bạn có thể nói với một người bạn từng mắc cùng một lỗi, nếu lúc đó bạn vừa công bằng vừa tử tế:
- Chuyện đã xảy ra, trong một hoặc hai câu giản dị
- Bạn đã cảm thấy gì khi ấy, và bây giờ bạn cảm thấy gì
- Cái giá của nó là gì, và nó chạm đến ai
- Bạn sẽ làm khác đi điều gì
- Đến lúc này, bạn đã học được điều gì
- Một câu thể hiện lòng khoan dung dành cho người đọc
Bạn không cần dành cùng một độ dài cho mọi phần. Có những lá thư gần như chỉ có dòng cuối, và như vậy cũng ổn. Có lá lại dành phần lớn độ dài cho phần giữa, nơi diễn ra phần việc trung thực nhất.
Điều thay đổi khi bạn lên lịch gửi thư
Một lá thư bạn cất trong ngăn kéo chỉ được đọc bởi chính người đã viết nó. Còn thư được lên lịch gửi thì chứa hai con người khác nhau. Người viết vẫn còn ở trong nỗi áy náy, còn người đọc đã đi xa hơn vài tháng.
Khoảng cách ấy có ích. Người viết không cần giả vờ như mình đã được tha thứ. Họ chỉ cần nói ra điều mình mong muốn là thật, và tin rằng người đọc sẽ có đủ thời gian. Lá thư trở thành lời nhắn từ một người đang chật vật gửi đến một người có lẽ đã nhẹ lòng hơn đôi chút, và người thứ hai sẽ là người quyết định phần nào trong đó vẫn còn đúng.
Viết sao cho lá thư mang lại sự khoan dung
Hãy viết ngắn gọn và cụ thể. Nói điều đã xảy ra trong một hoặc hai câu, không bào chữa và cũng không trừng phạt chính mình. Sau đó hãy bước tiếp.
Đừng đem vụ việc ra tranh cãi lại. Lá thư không phải là một phiên tòa, và bản thân trong tương lai không cần thêm bằng chứng mới. Nếu bạn thấy mình đang kể lại mọi điều đã làm sai, hãy dừng lại sau ba điều đầu tiên và chuyển sang những điều bạn đã học được.
Hãy nói như bạn sẽ nói với một người bạn. Tránh những câu như “bạn nên” và “bạn lúc nào cũng”. Thử viết “Bạn đã làm điều tốt nhất có thể với những gì bạn biết”, nếu điều đó là thật, hoặc “Bạn đã mắc lỗi, nhưng bạn vẫn là người đáng được đối xử tử tế”.
Và đừng làm nhẹ đi tổn hại nếu có người khác bị tổn thương. Tha thứ cho chính mình không có nghĩa là nói rằng điều đó không quan trọng. Nó có nghĩa là nói rằng điều đó quan trọng, và bạn sẽ mang nó theo cách khác đi.
Một câu để bắt đầu
Nếu bạn đang bế tắc, hãy bắt đầu từ đây: “Mình tha thứ cho bạn vì [điều ấy], và đây là điều mình hy vọng bạn biết bây giờ.” Hãy hoàn thành câu đó bằng lời của riêng bạn, và phần còn lại của thư thường sẽ tự hình thành. Nếu nửa đầu nghe như không thể làm được, hãy thử “Mình đang cố gắng tha thứ cho bạn vì [điều ấy].” Câu ấy cũng thành thật.
Từ sáu tháng đến một năm
Chọn một khoảng cách đủ dài để cuộc sống kịp thay đổi, và đủ ngắn để lá thư vẫn còn ý nghĩa. Từ sáu tháng đến một năm là khoảng hợp lý. Bạn có thể chọn bất kỳ ngày nào từ ngày mai cho đến 20 năm nữa, và chúng tôi sẽ gửi thư đến email của bạn vào ngày đó, trong khoảng từ 8:00 đến trưa theo múi giờ của bạn.
Nếu bạn muốn chọn ngày kỷ niệm của sự việc, hãy chọn có chủ đích: ngày ấy có thể là dịp lấy lại ngày đó cho riêng mình, cũng có thể là dịp khơi lại chuyện cũ, và một ngày yên ắng gần đó cũng được.
Thư đã lưu thì không thể chỉnh sửa hay hủy, và cũng không có lời nhắc nào, nên hãy viết điều bạn sẵn lòng nhận lại. Nếu muốn, hãy giữ một bản sao. Thư được lưu dưới dạng văn bản thuần túy, nên đừng ghi tên hay chi tiết có thể làm tổn thương ai đó nếu bị người khác nhìn thấy.
Khi có người khác bị tổn thương
Một lá thư gửi cho chính mình không thể hàn gắn những gì đã xảy ra giữa bạn và một người khác. Nếu ai đó đã bị tổn thương, bạn có thể muốn xin lỗi họ trực tiếp, vào lúc và theo cách của riêng bạn, và lá thư này có thể giúp bạn chuẩn bị cho điều đó. Sự tha thứ là quyền của họ, và có thể sẽ không đến.
Nếu điều đã xảy ra nghiêm trọng, hoặc nếu nỗi áy náy đang chiếm hết những ngày của bạn, xin đừng gánh một mình. Một nhà tư vấn hoặc một chuyên gia được đào tạo khác có thể giúp bạn theo những cách mà một lá thư không làm được. Nếu lúc nào bạn cảm thấy không an toàn, hãy gọi ngay số khẩn cấp tại địa phương hoặc đường dây hỗ trợ khủng hoảng.
Sau khi thư đến
Hãy đọc một lần, chậm rãi, và đọc thành tiếng nếu có thể, vì một câu thể hiện sự khoan dung sẽ nghe khác hẳn khi được nói ra. Hãy để ý xem điều gì đã thay đổi. Có những dòng có thể nhẹ hơn bạn tưởng. Có dòng vẫn còn đau, và như vậy cũng ổn.
Bạn có thể giữ lá thư, hoặc buông nó đi. Nếu một phần của thư vẫn đúng, hãy viết một lời đáp ngắn gửi cho người đã gửi thư ấy. Nếu nỗi áy náy vẫn chưa vơi đi, bước tiếp theo có thể là viết một lá thư thứ hai, hoặc trò chuyện với một người bạn tin cậy.
Một lá thư sẽ nhận sau một năm
Chào bản thân trong tương lai,
Bạn đang đọc thư này một năm sau khi cửa hàng đóng cửa. Mình biết bạn vẫn đang tự nhủ điều gì. Bạn không hề muốn hậu quả đổ lên chị gái của bạn, người đã bỏ tiền tiết kiệm vào. Bạn đã trả lại được những gì có thể, và bạn đã nói sự thật với người ấy từ sớm. Hãy học những gì còn đáng học, rồi đặt phần còn lại xuống. Mình tha thứ cho bạn vì dự báo sai. Mình hy vọng bạn đã tìm được cách ngồi cùng phòng với người ấy mà không còn phải né tránh.
[tên của bạn]
Phần lớn nỗi áy náy nhỏ hơn một cửa hàng đóng cửa, và lá thư vận hành theo cách tương tự:
Chào bản thân trong tương lai,
Mình đã vắng mặt trong bữa tối sinh nhật của [tên người bạn] vì mình không đủ can đảm đối diện với đám đông, rồi sau đó mình không gọi suốt ba tuần. Chính sự im lặng đã làm bạn ấy tổn thương. Mình đã xin lỗi một lần, và làm rất vụng. Mình tha thứ cho bạn vì đã trốn tránh, và mình hy vọng đến lúc này bạn đã gọi cho bạn ấy hai lần cho mỗi tuần bạn đã im lặng.
[tên của bạn]
Viết thư của bạn ngay bây giờ
Hãy chọn điều bạn đang mang theo trong lòng. Viết nó ra trong một hoặc hai câu, rồi viết câu bắt đầu bằng “Mình tha thứ cho bạn vì”. Thêm một điều bạn hy vọng bản thân trong tương lai sẽ biết đến lúc đó, chọn một ngày vài tháng nữa, rồi lên lịch gửi thư.
