Brief aan jezelf na een verlies: schrijven voor het komende jaar

Na een verlies kun je nog altijd iets kleins en stils doen: een brief aan je toekomstige zelf. Het verlies hoeft geen overlijden te zijn. Een scheiding, een gezondheidsschrik, een vriendschap die eindigde, een huis dat je hebt achtergelaten: de brief vraagt niet welke het was. Hij vraagt niets anders dan een paar ware zinnen, en hij gaat naar de persoon die dit over drie maanden, zes maanden of een jaar nog met zich meedraagt. Komen de woorden vanavond niet, dan kun je prima hier stoppen met lezen en een andere dag opnieuw proberen.

Wat zo'n brief kan bevatten

Vier dingen passen er zonder moeite bij:

• Wat je mist, met één concreet detail, zoals een geluid of een jas aan de haak
• Wat je doet om vandaag door te komen, hoe klein het er ook uitziet
• Eén herinnering die je wilt bewaren, opgeschreven terwijl die nog scherpe randen heeft
• Wat je hoopt dat je jezelf hebt toegestaan tegen de tijd dat je dit leest

Dat is de hele brief. Een vereiste lengte bestaat niet, en een vereiste toon ook niet. Vermoeide woorden tellen mee. Losse fragmenten tellen mee. Een brief uit de eerste weken heeft geen vorm nodig, en hij hoeft niets bemoedigends te zeggen, zeker niet tegen jezelf.

Voelen zelfs de vier regels nog als te veel, neem dan de kleinste van alle, het concrete detail. Eén voorwerp, eenvoudig opgeschreven, draagt over de maanden vaak meer dan welke alinea er ook omheen wordt gebouwd. De rest kan later worden toegevoegd via een tweede brief, als die ooit goed lijkt.

Een datum kiezen

Drie of zes maanden vooruit past bij een eerste brief, omdat die binnen het jaar aankomt zonder iets van een zware dag te vragen. De kalender accepteert elke datum, en de snelkeuzes gaan tot drie jaar, wat beide afstanden dekt. Ook de eerste keer dat de datum van het verlies terugkomt wordt vaak gekozen, en het loont om er even bij stil te staan: een brief op precies die dag kan zwaar zijn op een manier die je van hieruit moeilijk kunt voorspellen. Een rustiger dag in de buurt, een paar dagen eerder of later, draagt dezelfde woorden met minder gewicht op een ochtend die al zwaar genoeg is.

Welke datum je ook kiest, de praktische kant hoeft je niet bezig te houden. De e-mail wordt één keer verstuurd, tussen 8.00 uur en 12.00 uur volgens jouw tijdzone, en er wordt niets verstuurd als je de brief schrijft. Bewaar dus zelf een kopie als je dat wilt.

Wat er niet thuishoort

• Schuld, welke richting ook. Een brief legt vast wat er was, geen oordeel, en schuld leest na verloop van tijd anders.
• Grote beslissingen. Verkopen, verhuizen, spullen weggeven: daarover praat je met mensen die wakker zijn, niet via een e-mail aan jezelf.
• Het verdriet van anderen. Hun woorden en hun manieren om ermee om te gaan zijn van hen; schrijf alleen je eigen kant.
• Alles wat je niet in een inbox wilt laten staan, want brieven worden als platte tekst opgeslagen.

Twijfel je over een zin? Bewaar de brief dan voor wat in een inbox mag staan en geef de rest aan een eigen notitieboekje. Die twee kunnen verschillende helften van dezelfde maand bevatten.

Een versie van één regel voor de vlakke dagen

Sommige dagen leveren geen alinea op. Eén regel telt nog steeds:

• Eén ding dat vandaag waar is: ...
• Wat ik nu mis: ...
• Wat me door de ochtend heen heeft geholpen: ...
• Eén ding dat ik over [naam] wil onthouden: ...
• Als vandaag vlak was, dan was dat alles.
• Het kleinste goede ding dat toch gebeurde: ...

Eén van deze regels, met een datum en drie maanden vooruit verstuurd, vormt een volledige brief. Een rij ervan over een seizoen wordt een eigen verslag, en klein schrijven tijdens zware periodes laat zien hoe korte notities de gewoonte kunnen dragen als niets langers lukt.

Steun naast de brief

Een brief vervangt geen steun, en dat hoort hij ook niet te doen. Als het gewicht zwaar is, neem dan contact op: een huisarts, een hulpverlener, een rouwgroep, of één persoon die je vertrouwt met het eerlijke antwoord op “hoe gaat het met je”. En als je jezelf pijn zou kunnen doen, neem dan nu contact op met het alarmnummer van je land of met een crisislijn. De brief kan wachten; dat telefoontje niet.

Schrijven aan je toekomstige zelf tijdens rouw kan naast dit alles staan, als één klein onderdeel van het jaar. Het hoeft niet meer te zijn dan dat. Als er een heel jaar achter je ligt en je wilt er een breder kader voor, dan kijkt een brief na een zwaar jaar terug over twaalf maanden, en een brief voor de dagen dat je je verloren voelt is een rustig briefje voor midden in alles.

Een brief geschreven in de eerste weken

Hier volgt er een, geschreven tijdens de eerste weken, over iemand die bewust niet bij naam wordt genoemd:

Hoi, toekomstige ik,

De jas van [naam] hangt nog aan de haak bij de deur, en ik heb hem niet verplaatst. Wat ik ermee ga doen, weet ik nog niet. Vandaag heb ik mijn haar kort laten knippen, want iemand moest iets boeken, en het was de enige afspraak die ik aankon. Wat ik vanavond het meest mis: het geluid van de sleutel die om zeven uur in het slot draait. Als dat geluid je nog steeds stilzet, dan mag dat. Als dat niet zo is, mag dat ook. Ik hoop dat je mensen eten liet brengen, en dat je de blauwe sjaal hebt bewaard.

[je naam]

Een jas, een kapsel, een geluid om zeven uur, en één hoop over een sjaal. Niets hier probeert wijs te zijn. Dat is wat de eerste weken eerlijk kunnen opleveren, en het is genoeg.

Wanneer hij wordt gelezen

Hem openen mag wanneer je wilt; er staat geen termijn op. De e-mail wordt verstuurd op de dag die je hebt gekozen, en daarna wacht hij in je inbox tot je er klaar voor bent, die ochtend of een week later. Komt de brief aan op de zware ochtend waar je al op had gerekend, lees hem dan wanneer de dag het toelaat. Je hoeft er niets op te antwoorden, hardop of op papier, tenzij je dat wilt.

Schrijf nu je brief

Als er vanavond iets waars binnen bereik ligt, schrijf dan één regel daarvan en kies een datum een paar maanden vooruit. Komt de regel niet, leg dan de pen weg zonder poespas. Komt er wel een regel, kies dan een datum en verstuur hem.