Lời khuyên tốt gửi bản thân trong tương lai thì ngắn và kèm theo một lý do. “Hãy sạc điện thoại ngoài phòng ngủ, vì những đêm tệ bắt đầu bằng thêm một lần lướt màn hình” là lời khuyên bạn có thể dùng ngay trong một buổi tối thật. “Hãy hạnh phúc” thì không. Viết năm dòng giống như dòng đầu tiên, và bạn đã có một lá thư.
Vì sao lời khuyên hợp với một lá thư hơn
Bạn vốn đã có lời khuyên cho chính mình. Đó là điều bạn nói với một người bạn tháng trước rồi lại không làm theo, hay bài học bạn phải học lại mỗi mùa đông. Phần lớn chúng không bao giờ được viết ra, nên đến cuối tuần thì phai đi. Một lá thư cho chúng một chỗ để ở lại và một ngày để quay về.
Một lá thư còn thay đổi giọng điệu. Khi bạn nói chuyện với người mình quan tâm, bạn không giảng cho họ suốt một tiếng đồng hồ. Bạn chọn một hai điều quan trọng và nói chúng một cách giản dị.
Trước khi viết, hãy trả lời ba câu hỏi trên một tờ giấy nháp. Bạn đã phải học điều gì một cách khó khăn? Bạn cứ quên điều gì? Năm nay bạn đã nói gì với người khác mà chính bạn chưa làm? Một dòng thật thà cho mỗi câu là đủ để bắt đầu, và câu thứ ba thường là nơi lời khuyên hay nhất đang ẩn nấp.
Lời khuyên viết bây giờ mang theo những gì bạn biết trong mùa này. Một lá thư giữ cho kiến thức ấy khỏi phai thành một ký ức mơ hồ kiểu “hình như trước đây mình từng làm vậy”.
Nói với chính mình bằng tên, đừng dùng “tôi”
Hãy thử một thí nghiệm nhỏ trước. Nghĩ về một lựa chọn bạn đang đối mặt trong tuần này và mô tả nó bằng “tôi”: “Tôi cần quyết định về ca làm mới.” Sau đó mô tả chính lựa chọn ấy bằng tên riêng của bạn, hoặc bằng từ “bạn”: “[tên của bạn], bạn cần quyết định về ca làm mới.” Đọc lại cả hai câu một lần nữa và để ý xem câu nào khiến bạn bình tĩnh hơn.
Các nhà tâm lý học gọi đây là tự giữ khoảng cách. Năm 2014, Kross và các cộng sự đã báo cáo bảy nghiên cứu trên tạp chí Journal of Personality and Social Psychology. Khi người ta tự nói với mình bằng tên riêng hoặc bằng “bạn”, thay vì “tôi”, họ tạo ra khoảng cách lớn hơn với cảm xúc của chính mình. Trong các bài tập ngắn ở phòng thí nghiệm, cách diễn đạt ấy đi kèm với ít căng thẳng hơn, và những người chấm độc lập đánh giá phần thể hiện của họ tốt hơn.
Đó là những nghiên cứu ngắn trong phòng thí nghiệm, không phải nghiên cứu về những lá thư viết cho tương lai. Hãy coi kết quả này là một gợi ý nhỏ, không phải quy tắc. Nó vẫn có thể giúp bạn tìm một giọng nói vững vàng hơn cho phần lời khuyên trong thư, nhưng sẽ không hiệu quả giống nhau với mọi người. Nếu tên riêng của bạn nghe lạ khi đứng trong một câu, hãy thử viết vài dòng theo cách đó trước khi bạn quyết định. Dùng “bạn” đơn giản cũng ổn.
Bốn loại lời khuyên đáng viết ra
Bạn không cần đủ cả bốn nhóm. Hãy chọn những nhóm hợp với lý do bạn viết hôm nay.
- Điều cần bảo vệ: những thói quen, con người và khung giờ giúp bạn giữ được sự vững vàng.
- Điều nên buông: những lo lắng và bổn phận tốn nhiều hơn những gì chúng mang lại.
- Việc nên làm vào ngày tồi tệ: một hai hành động nhỏ mà bạn đã biết là có ích.
- Điều bạn đã biết: những bài học mà bạn cứ liên tục chứng minh là đúng.
Dưới mỗi tiêu đề, hãy viết ba hoặc bốn dòng ngắn. Mỗi dòng có một câu khuyên và một lý do. Ví dụ: “Giữ lấy giờ đầu buổi sáng cho việc bạn cứ trì hoãn, vì khi đó năng lượng của bạn cao nhất.” Thế là đủ. Bạn không cần giải thích cả tuần.
Hãy giữ các dòng ngắn. Nếu một dòng kéo dài thành ba câu, hãy rút nó xuống phần mà bạn muốn đọc lại vào một buổi thứ Ba mệt mỏi.
Dưới đây là cách các nhóm có thể trông trong thực tế. Một người làm ca dài có thể giữ quãng đường về nhà yên tĩnh, tắt radio, buông việc trả lời tin nhắn sau chín giờ, đi bộ mười phút khi có một ngày tồi tệ, và nhớ rằng một lần tắm nước nóng thường giúp ích. Bốn dòng như vậy là đủ.
Lời khuyên nên bỏ ra khỏi thư
Không phải suy nghĩ nào cũng thuộc về lá thư. Có những lời khuyên khiến người đọc cảm thấy tệ hơn, và có những lời hứa mà tương lai không thể giữ. Hãy bỏ ba loại dòng sau:
- Cảm giác tội lỗi, chẳng hạn “Đến giờ này bạn lẽ ra phải làm xong rồi.”
- Sự chắc chắn về tương lai, chẳng hạn “Bạn chắc chắn sẽ hạnh phúc hơn.”
- Những mệnh lệnh mơ hồ, chẳng hạn “Đừng lười nữa.”
Hãy viết dòng như bạn sẽ nói với một người bạn. Thay vì “Đến giờ này bạn lẽ ra phải trả lời email đó rồi”, hãy thử “Trả lời email khó ấy ngay trong ngày là một điểm khởi đầu hợp lý.” Thay “nên” bằng “có thể”, và thay “bạn phải” bằng “có lẽ bạn sẽ”. Rồi đọc to dòng ấy lên. Nếu nó khiến bạn nhăn mặt, hãy viết lại cho đến khi nó nghe như điều bạn sẽ nói tử tế với người bạn yêu thương.
Một thư mẫu ở ngôi thứ hai
Dưới đây là một ví dụ ngắn để bạn điều chỉnh. Thư có năm lời khuyên, mỗi lời kèm một lý do. Hãy đổi từng dòng cho đến khi nó nghe như chính bạn.
Chào [tên của bạn],
Đây là lời khuyên từ chính bạn, người vừa vượt qua một mùa xuân bộn bề.
Giữ lấy các buổi sáng Chủ nhật. Đó là những giờ duy nhất trong năm nay không ai cần bất cứ điều gì ở bạn, và đến thứ Hai bạn đã tử tế hơn.
Trả các hóa đơn nhỏ ngay trong tuần chúng đến. Hồi tháng Tư, ba hóa đơn chất đống và ăn mất cả một buổi tối.
Khi bạn mệt, hãy gọi cho chị hoặc em gái của bạn trước khi mở tin tức. Cô ấy biết phiên bản thật của bạn.
Nói “không” ngay từ đầu. Lời từ chối muộn hồi tháng Sáu khiến hai tuần trở nên gượng gạo với mọi người.
Bạn sẽ quên ít nhất một trong số này. Hãy nhặt lại nó mà không cần lên lớp.
[tên của bạn]
Mỗi dòng nêu ra một điều bạn có thể chỉ tay vào: một buổi Chủ nhật, một hóa đơn, một cuộc gọi, và mỗi lý do đến từ điều đã xảy ra trong năm nay. Đó là điều khiến lời khuyên thành của riêng bạn thay vì một tấm áp phích treo tường. Lá thư của bạn có thể dài hơn hoặc ngắn hơn. Hãy giữ các lý do.
Kiểm tra lại, rồi chọn ngày
Đọc bản nháp một lần trước khi lưu. Mỗi dòng nên có một lý do. Không dòng nào nên mang cảm giác tội lỗi hay sự chắc chắn về tương lai. Ít nhất một dòng nên là điều bạn có thể bắt đầu ngay trong tháng này.
Với lời khuyên hằng ngày, sáu tháng hoặc một năm sau thường hợp nhất: đủ lâu để thói quen của bạn kịp lệch đi, và đủ gần để lời khuyên vẫn khớp với cuộc sống của bạn. Bạn có thể chọn bất kỳ ngày nào từ ngày mai đến 20 năm sau, và chúng tôi gửi thư đến email của bạn vào ngày đó, từ 8:00 đến trưa theo múi giờ của bạn. Khi bạn viết xong, chưa có email nào được gửi đi, nên hãy giữ một bản sao cho riêng mình.
Viết thư của bạn ngay bây giờ
Chọn một trong bốn loại lời khuyên và viết ba dòng, mỗi dòng kèm lý do. Đọc to lên và làm dịu bất kỳ dòng nào nghe như mệnh lệnh. Sau đó chọn ngày sáu tháng hoặc một năm kể từ bây giờ, và gửi đi lời khuyên mà bạn sẽ dành cho một người bạn sắp bước vào cùng năm ấy.
